9.04.2021, 15:47
Қараулар: 68
Баға қайда барасың немесе баға жазаға бағына ма?

Баға қайда барасың немесе баға жазаға бағына ма?

«Азық-түлік бағасының қымбаттауына жол берген шенеуніктер жазалансын». Үкімет отырысында Сауда және интеграция министрі Бақыт Сұлтанов осындай ұсыныс айтқан болатын. Не себепті бұлай айтқанын-мәселеге тереңдей отырып, тарқатып түсіндіруді жөн көрдік.
Өзге де, алыс-жақын шеттіктер сияқты біздің еліміз коронавирус індетінің бетін қайтарып, тіпті оны аз-мұз ауыздықтағандай болғаны кеше ғана сияқты еді. Әттеген-ай десеңші, есенгіреген есімізді енді жиып, уақытша болса да «тізгінделді» деген кесапат, бір жыл толтырып, аранын қайта ашты. Аурулардың саны екі еселеніп, ол күннен — күнге өсім беруде. Ауру шекеден шертіп адамдарға шерменде күй кештірген кезде, дүкендердегі тағамдардың бағасы аспандап, «құрық салдырмай» барады. Бақыт Сұлтанов осыны меңзеп айтқан еді. Естеріңізге сала кетейік, былтыр ғана пандемия басталсымен басты қажет болған нәрсеміз-бет перде (маска) дефецитке айналды. Одан соң пысақай жандардың кесірінен оның да бағасы аспандап, жерге әзер түсіп еді-ау. Басшы-қосшы маскамен алысып жүргенде, аяқ астынан нан бағасы шарықтап шыға келді. Негізсіз өсіргендерді қатаң қадағалау және бағаны құрықтау мақсатындағы Үкімет жарлығының арқасында, әйтеуір, ол да тұрақталды. Сәл-пәл бәсеңдеп, 130 теңгеден әрі аса алмай қалды. Бұған да көндік. Десек те, жау жағадан алғанда, тағы «біреу» етектен алады демекші, әлеуметтік маңызы бар тағамдардың бағасы күн сайын шарықтап келеді. Бұның өзі, әсіресе, көп балалы және жағдайы төмен жандарға ауыр тиюде. Егер тағы да локдаунд жарияланса немесе санитарлық шектеулер қатаңдаса, баға да басынып, дүкеннен келер сөмкенің тіптен жұқаратыны түсінікті болды.
Себеп мынадай: қант, қарақұмық, сұйық май, тіпті ет өнімдері, шұжық, ірімшіктің құны өткен жылға қарағанда 10-20 пайызға өскен. Тұрақтандыру қорларында аталған тағамдар жеткілікті болса да, бағада тұрақ болмай тұр. «Шарықтап кеткен азық-түлік бағасын шектеу үшін әкімдіктер шұғыл шара қолданса»–дейді ауыл тұрғыны Ғалия атты ханым.
Айтса айтқандай, үй тауығының жұмыртқасы 500 теңге. Ал әкелінгендері супер маркеттерде әрбір он данасы 460,480 теңгеден сатылымда. Тоқсаныншы жылдары сиыр етінің әр килосы 500 теңге болғанын ескерсек, әрине жұмыртқаны ендігі жерде адам үшін ең бір қымбат тағамдай көруіміз мүмкін. Қазір еттің өзі 2 мың теңгеден асып тұр. «Шекерді жазда 240 теңгеге алып едім, енді 295 теңге болып тұр. Ал, сұйық майды 670 теңгеге алдым, қазір 820 екен» деп қынжылады көпті көрген Мәрзия әжей.
Жалпы, жыл басынан бері әлеуметтік маңызы бар азық-түлік бағасы облыс бойынша 2,4%-ға қымбаттаған. Ресми дерек осылай дейді. Көбіне сырттан келетін өнім және көкөністер қыста қымбаттап кетеді екен.
Осы мәселе төңірегінде дүкен иелерімен де сөйлесіп мән — жайға қанықтық.Өзімізде өндіріс болмауы себепті, әкелінетін тауарлар басқа жерден келеді. Нәтижесінде құнын өздері қояды. Ал Шыңғырлау ауданы орталығындағы «Парк» дүкенінің сатушысы Нұрсауле Жұбанқұлқызының пікірі мынадай:«Мен дүкенші ретінде емес, тұрғындар атынан өз ойымды айтқым келеді.Себебі азық- түлік бағасының шарықтауы тіптен негізсіз. Бұндай қымбатшылықты халық көтере алмайды.Зейнетақы, жәрдемақы көтеріледі деген сыбыс шықсымен, сол сәтте-ақ тауарларға үстеме қосылды.Нақтырақ айтсам, тіпті өткен жылдың қараша айынан бастап қосып жіберді. Қаладан келген әр тауардың үстемесі апталап емес күн сайын өсуде. Ал біз тұрғындарымыздың жағдайына қарағымыз келеді.Сондықтан кірісіміз өте аз. Себебі қаладан өсіп келген бағаға қосатынымыз тиын-тебен болып қалады. Күбағыс майы, шекер, көкөніс, тәттіге де солай. Бұндай қымбатшылықты ауыздықтамаса, қарапайым халықтың еңсесі түсуі әбден мүмкін ғой»-дейді жұмысына ұқыпты сатушы.
Тағы бір себеп, өңірлерде тұрақтандыру қорларының жұмыстарында кемшілік көп. Сол себепті бағаны бақылайтын, тым құныққандарды тәртіпке келтіретін министрлік бағаны бағындырудың тың тәсілі ретінде жаза қолдануды ұсынуы тегін емес. Қара халықтың қамын жасаудың басқа амалы жоқ, сірә!?
Ал әрбір отбасы дүкенге барғанда екі бөлке нан, бір қорап сүтті күн сайын сатып алады. Оған қоса, күн ара жеміс — жидек, шырын, көкөніс алса, кемінде бес мың, немесе жеті мың жұмсайтындарын бағамдадық. Ал жалақыңыз 60-80 мың теңге делік. Сонда 75 мың теңгені тек қана азық-түлікке жұмсайсыз.Ал үйге қажетті сабын, сіріңке, тіс пастасы, кір жуғышың т, б. алуың керек.Сәбиің болса жөргекшең ше? Оған келім-кетімің үшін дастарханға алатынды қосыңыз. Бұдан шығар нәтиже мынадай. Демек, бір ай еткен еңбек ақыңның 90 пайызын дүкенге салдыңыз. Бұған киім-кешек, жол, телефон бірлігін қоспағанның өзінде… Сөйтіп, барлық тапқаныңыз ішім-жеміңізден артылмай қалады екен ғой….
Ал асқақтаған баға, күн сайын шарықтауда. Ендігі жерде баға жазаға бағына ма, бағынбай ма? Оны уақыт көрсетеді. Тек, өкініштісі сол тапқанымыз қапқанымыздан ауыспаса, не дейміз?
А.АРЫСТАНОВА,
Шыңғырлау ауданы